Logo TNBSP
zaprojektował i opracował graficznie mgr Bogusław Czyczkan
Wyjazd edukacyjny: CIESZYN-KARVINA (CZECHY)-KATOWICE

Wyjazd edukacyjny do Cieszyna i Karviny (w Czechach)  odbył się w dniach 22 – 24 października 1998 r. Został profesjonalnie zorganizowany przez kol. Ewę Jasiczek z Oddziału TNBSP w Warszawie, za co w tym miejscu składam Jej  serdeczne podziękowanie. Głównym celem wyjazdu edukacyjnego było poznanie bibliotek śląskich, ich zbiorów, działalności z uwzględnieniem form pracy z czytelnikiem.  W programie zaplanowano:

  • pobyt w Cieszynie: zwiedzanie Biblioteki Tschammera, Książnicy Cieszyńskiej, Miejskiej Biblioteki Publicznej, Biblioteki Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika, zabytków miasta,

  • pobyt w Karvinie – zwiedzanie Polskiej Biblioteki Regionalnej, spacer po mieście,

  • zwiedzanie Muzeum Zofii Kossak w Górkach Wielkich,

  • poznanie nowoczesnej Biblioteki Śląskiej w Katowicach (niestety nas nie wpuszczono i obejrzeliśmy nowoczesny gmach z zewnątrz),

  • zwiedzanie zamku w Pszczynie.

BIBLIOTEKA TSCHAMMERA

Największa biblioteka ewangelicko - ausburska mieści się na poddaszu Kościoła Jezusowego w Cieszynie. Nazwa jej pochodzi od nazwiska od nazwiska ofiarodawcy, adwokata Bogumiła Rudolfa Tschammera, który testamentem przekazał swój księgozbiór zborowi ewangelickiemu. Początki biblioteki datuje się na poł. XVIII w., kiedy parafia otrzymała kolekcję barona Jerzego Fryderyka Bludowskiego. Zbiory wzbogacono dalszymi darami księży, nauczycieli gimnazjum ewangelickiego i parafian. Liczą obecnie 17 tys. woluminów, w tym ponad 300 rękopisów, ok. 6 tys. starych druków i 4 inkunabuły. Najstarszymi dokumentami są akta parafialne, dzieła protestanckie, słowniki, książki filozoficzne, prawnicze, historyczne, geograficzne. Z ciekawszych pozycji należy wymienić Biblię, Postyllę domową M. Lutra, Biblię Gdańską, Słownik Calepina, Kazania Samuela Dambrowskiego  (zwane Dambrówką), zielniki z XVI w. z wyrazami gwary śląskiej, modlitewniki z zapiskami w języku polskim. Przykuwają uwagę księgi drukowane gotykiem, stare oprawy, metalowe rogi książek, barwne ilustracje wykonane ręcznie.

KSIĄŻNICA CIESZYŃSKA

Jedna z najmłodszych bibliotek w Polsce, utworzona w styczniu 1994 r. Skupia kilka cennych księgozbiorów z okolic Cieszyna:

  • Kolekcję  ks. Leopolda  Szersznika, uczonego, pedagoga,   tworzoną   na  przełomie  XVIII  i  XIX w., obejmującą starodruki, inkunabuły, rękopisy i in.

  • Bibliotekę Józefa Ignacego Kraszewskiego przekazaną przez syna Franciszka; warsztat pisarza reprezentują głównie książki historyczne (źródła, pamiętniki), pozycje z różnych dziedzin wiedzy, beletrystyka.

  • Bibliotekę Czytelni Ludowej Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego założoną w 1861 r., której księgozbiór pochodzi z darów przesłanych z terenów dawnej Polski; zawiera wiele dzieł rzadkich i cennych, zwłaszcza poloników.

  • Bibliotekę Towarzystwa Ludoznawczego powstałą w 1901 r., gromadzącą książki dotyczące kultury materialnej i duchowej Śląska, zaliczaną do najciekawszych w regionie.

  • Kolekcję Tadeusza Regera, polityka i działacza niepodległościowego ze Śląska Cieszyńskiego, zawierającą dokumenty archiwalne zwane Tekami  Regera, które są cennymi źródłami do badań historii regionu.

  • Księgozbiór pomuzealny, tj. książki wydzielone w 1960 r. z biblioteki Muzeum w Cieszynie jako nieprzydatne; zawiera pozycje bardzo cenne, o znaczeniu historycznych, m. in. rękopisy, stare druki, czasopisma i in.

Na uwagę zasługuje dział opracowania zbiorów nowych. Od 1994 r. przystąpiono do komputeryzacji placówki według programu MAK, który dostosowano do własnych potrzeb. W ten sposób opracowuje się książki i dokumenty specjalne. W opisie uwzględniono dodatkowe informacje, np. związane z regionem. Prowadzi się kartotekę haseł wzorcowych. Są tu też hasła związane ze Śląskiem Cieszyńskim, które stanowią podstawową bazę faktograficzną dla badań naukowych. W ten sposób Książnica Cieszyńska przygotowuje się do realizacji nakreślonego celu – pełnienia funkcji centrum informacji o regionie.

MIEJSKA BIBLIOTEKA PUBLICZNA W CIESZYNIE

W styczniu 1944 r. otrzymała statut Biblioteki Samorządowej. Ma kilka filii (m.in. przy Polskim Związku Niewidomych). Jest ważnym ośrodkiem kultury, z którego korzystają dzieci, młodzież i dorośli. Dziennie obsługuje około 200 osób. Od pięciu lat zbiory opracowuje się komputerowo. Miejska Biblioteka publiczna współpracuje z podobnymi placówkami po stronie czeskiej. Organizuje imprezy i zajęcia czytelnicze, spotkania autorskie, konkursy inspirujące dzieci i młodzież do różnej twórczości, np. „Małe ojczyzny”, „Nad granicą”. Była impreza „Moje miasto”, a po czeskiej stronie „Moje mesto”.

BIBLIOTEKA LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO im. M. Kopernika

Biblioteka mieści się na poddaszu szkoły, które zostało zaadoptowane i dostosowane do potrzeb placówki. Mimo niedogodności w dotarciu do niej, konieczności wspinania się po wąskich schodach, ma wielu czytelników. Z jej zbiorów korzystają uczniowie stacjonarni, zaoczni, absolwenci, nauczyciele i mieszkańcy Cieszyna. W bibliotece organizowane są imprezy czytelnicze, wystawki tematyczne i okolicznościowe. Zbiory opracowuje się komputerowo.

POLSKA BIBLIOTEKA REGIONALNA W KARVINIE (CZECHY)

Polska Biblioteka Regionalna ma swa siedzibę w centrum miasta w zabytkowym budynku przy rynku. Tu od 1974 r. placówka prowadzi działalność kulturalno-oświatową. Biblioteka ma status biblioteki metodycznej. Obejmuje działalnością doradczą wszystkie biblioteki polskie (oddziały polskie) na Zaolziu. Finansowana jest przez samorząd gminy i Wspólnotę Polską. Mecenatem biblioteki jest też sam czytelnik. Placówka ma bogaty zbiór literatury pięknej i popularnonaukowej, ustawiony według UKD. Najbardziej reprezentatywne są działy literatury polskiej i historii Polski. Korzystają z nich inne placówki w Czechach na zasadzie wypożyczeń międzybibliotecznych. Raz na kwartał przygotowuje się księgozbiory wymienne, a raz na miesiąc zamawia się i sprowadza książki z Polski. Ponadto gromadzi się kasety wideo i płyty kompaktowe, prenumeruje czasopisma polskie. Woluminy okładane są w folię, sygnowane, wyposażone w paski kodowe. Biblioteka opracowuje zbiory komputerowo. Odnotowuje się ok. 200 odwiedzin dziennie (najwięcej beletrystyki i literatury popularnonaukowej). Biblioteka organizuje spotkania autorskie, koncerty, wystawy (np. prac regionalnych twórców) oraz konkursy.

MUZEUM ZOFII KOSSAK

Muzeum Zofii Kossak znajduje się w Górkach Wielkich. W domu, w którym mieszkała zgromadzono pamiątki po pisarce, zarówno przedmioty osobiste, jak i codziennego użytku. Oglądaliśmy pokój, w którym pracowała, biurko, pióro, fotografie. Widzieliśmy bibliotekę, wyposażoną w książki, do których sięgała oraz wydania jej dzieł. Naszą uwagę zwrócił wystrój jadalni, kuchni, sypialni. Czuliśmy atmosferę dawnych lat spoglądając na portret Zofii Kossak  autorstwa Cz. Kuryatto.  

MUZEUM ZAMKOWE W PSZCZYNIE

Pałac pochodzący z lat 1743 - 67, z pozostałościami z XIV-XVI w., przebudowany został w stylu neobarokowym dla Hochbergów von Pless w latach 1870-74. Obecnie mieści się tu Państwowe Muzeum Zamkowe z bramą pałacową zwaną Wartą, parkiem krajobrazowym z XVIII – XIX w. W pomieszczeniach i korytarzach zgromadzono mnóstwo eksponatów i trofeów myśliwskich. Na uwagę zasługuje galeria myśliwska II piętra, pokój bilardowy w stylu myśliwskim, pokój księcia i księżnej Deisy, zbrojownia oraz biblioteka.

 

 

Opracowała Maria Krajewska

 Galeria zdjęć...


Powrót